Leo
Nikolajewitsj TOLSTOJ
(28 augustus 1828 - 7 november 1910)

Tolstoj in 1848Tolstoj in 1854Tolstoj in 1868oudere TolstojTolstoj
Leo Tolstoy


De rus Leo Tolstoj was
een telg uit een oud adellijk geslacht en de zoon van een rijke grootgrondbezitter.  Hij bracht zijn kinder- en jeugdjaren door op het familielandgoed Jasnaja Poljana, een 175 km. ten zuiden van Moskou.  Heel jong verloor hij echter zijn ouders en hij werd opgevoed door zijn tante.  Op vijftienjarige leeftijd verliet hij het grafelijk landgoed en ging hij Oosterse talen en rechten studeren aan de universiteit van Kazanj en later in Sint Petersburg.  In 1851 nam hij als onderofficier deel aan veldtochten in de Kaukasus en later aan de Krimoorlog.  Maar met de vrede van 1856 keerde Tolstoj naar het familielandgoed terug en wat later maakte hij samen met zijn broer een reis naar Europa.  In Brussel ontmoette hij ondermeer de Franse anarchist Proudhon en in Parijs Toergenjev.   Tolstoj keerde terug naar Rusland toen daar de lijfeigenschap werd afgeschaft en hij begon er zijn werk als pedagoog.  Zo richtte hij een school voor boerenkinderen op, en dit volgens puur anarchistische principes.  Hij was o.a. tegen opgelegde discipline en vond dat de leerkracht zijn leermethoden moest aanpassen aan de individuele bekwaamheden en eigenaardigheden van elk kind afzonderlijk.  De autoriteiten zagen weinig heil in dit 'vrije gedoe', stuurden er de politie naar toe en de school werd gesloten.

TOLSTOJ en zijn vrouw Sofia BEHRS
Tolstoj en zijn vrouw Sofia Behrs (Krim, 1902).

In 1862 trouwde Tolstoj met Sofia Andrejevna Behrs, de dochter van een Moskouse arts en de volgende 15 jaar schreef hij zijn meesterwerken, Oorlog en Vrede (1865-1869) en Anna Karenina (1872-1877).  Tolstoj zonderde zich meer en meer af en ging in soberheid leven, terwijl zijn vrouw en kinderen hun gerieflijk leven van grootgrondbezitters gewoon voortzetten. Hij kwam nu openlijker op voor betere levensomstandigheden voor de arme boeren en hij vocht voor de afschaffing van lijfstraffen, en voor de vrijheid van godsdienst en onderwijs.  Daarbij kwam hij in botsing met de orthodoxe kerk, die hem in 1901 als atheïst en ketter excommuniceerde.  Deze veroordeling deed zijn populariteit bij de intellektuele jeugd in binnen- en buitenland alleen maar groeien, waardoor het landgoed Jasnaja Poljana toen al een waar bedevaartsoord werd.

Anton Chekov and Tolstoy
Anton Chekov & Tolstoj

In tegenstelling tot het merendeel van zijn libertaire voorgangers werd Tolstoj het boegbeeld van "geweldloos anarchisme".  Naar het einde van zijn leven had hij zich overgegeven aan de christelijke moraal zoals die in de Bergrede van het Nieuwe Testament wordt naar voor gebracht.  Het bijbelse gebod van de naastenliefde interpreteerde hij als een volledige geweldloosheid op elk terrein.  Volgens hem had niemand, geen mens noch instituut, het recht om geweld over anderen uit te oefenen en daarbij maakte hij geen onderscheid tussen de verschillende soorten van geweld zoals fysiek en psychisch geweld of geinstitutionaliseerd en verzetsgeweld.  Alle vormen van geweld waren immoreel en onrechtmatig !  In de praktijk leidde dit tot de konsekwentie dat zelfs tegengeweld ongeoorloofd was.  Later zou Tolstoj evenwel zijn standpunt milderen en vooral fysiek geweld gaan viseren.  Zo uitte hij felle kritiek op militaire instituten en was hij voor de afschaffing van de dienstplicht.  Trouwens, volgens hem kon best iedereen individueel weigeren zich aan de dienstplicht te onderwerpen.
In de ogen van vele, latere anarchisten bleef Tolstoj's visie echter controversieel.  "Want iemand die in staat is kwaad te verhinderen en vanuit een geweldloze houding nalaat dit te doen, is die niet minstens medeschuldig!?"
Verder behoort Tolstoj met Paul Robin, Louise Michel, Francisco Ferrer en Sebastien Faure tot de groep mensen die de libertaire opvoedingsleer in praktijk brachten.  Van hen heeft hij tot in de huidige tijd de grootste invloed uitgeoefend (Neill, Goodman, Dennison, Illich).

Tolstoj op latere leeftijd b Begrafenis van Tolstoj b Graf van Tolstoj
wwTolstojwwwwwwwwwwwwwwwwwwww Begrafenis & graf van Tolstoj.

BIBLIOGRAFIE :
Léon TOLSTOÏ, La guerre et le service obligatoire, Brussel, (Bibliothèque des Temps nouveaux, nr. 7), 1896.
Leo TOLSTOI, Gij zult niet dooden, Antwerpen, 1901.

Leo TOLSTOI, Tegen de kerk, Antwerpen (Boekerij van Ontwaking), 1901.
Léon TOLSTOÏ, Un procès en Russie, Brussel (Bibliothèque des Temps nouveaux, nr. 23), 1901.

LEO TOLSTOI (1828-1910), Patriotismus und Regierung. - Anarchistische Texte, nr. 8, 1983. 
Tolstoj. - De As, nr. 57, 1982.  
M.A. LATHOUWERS, Leo Tolstoj, Brugge, 1964.  
G. WOODCOCK, Leo Tolstoi.  Ein gewaltfreier Anarchist, Ulm, 1987.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Leo_Tolstoj

Een auto-rijdende anarchist zal in Europa rechts houden, niet omdat hij gehoorzaam wil zijn (...) aan de wet,
 maar omdat hij niet wil verongelukken
en laten verongelukken.
Tolstoj zou geen auto rijden; noch als bestuurder, noch als lifter.
 (T. Holterman)


Terug naar : Biografiën
of
   Beginpagina